Aardappeltandbaars

Hoe herken je de aardappeltandbaars?

De aardappeltandbaars is een grote, massieve tandbaars met een zware kop en dikke lippen, die tot 2 meter en 110 kilo kan halen. Zijn tekening verraadt hem van ver: een lichtgrijze tot grijsbruine ondergrond met grote donkere vlekken, duidelijk van elkaar gescheiden, die aan een aardappel doen denken. Daaraan dankt hij zijn naam, ook in het Frans en het Engels. Van dichtbij zie je de donkere lijnen die rond het oog uitstralen en de kleine zwarte stippen op de vinnen. Die verspreide vlekken op een lichte ondergrond zijn zijn kenmerk.

Hoe leeft de aardappeltandbaars?

De aardappeltandbaars leeft op koraalriffen, in passen, langs steile wanden en rond pinnacles en onderzeese bergen, vaak waar de stroming sterk is. De jongen zitten in ondiep water en getijdenpoelen, de volwassen vissen leven tussen 10 en 150 meter en gaan tot 400 meter diep. Hij leeft alleen, in een klein territorium dat hij tegen indringers verdedigt. Hij jaagt vanuit een hinderlaag en slikt zijn prooi in zijn geheel door: kleine roggen, krabben, vissen, pijlinktvissen, octopussen en langoesten. Hij groeit langzaam en is pas geslachtsrijp rond 90 centimeter en 16 kilo, op een leeftijd van een jaar of twaalf. Hij komt voor van de Rode Zee en de Perzische Golf tot Zuid-Afrika, en oostwaarts tot Japan, Papoea-Nieuw-Guinea en Australië. Het talrijkst is hij langs de oostkust van Afrika.

Waar en wanneer zie je de aardappeltandbaars?

De aardappeltandbaars is een vaste bewoner: op onze spots zie je hem het hele jaar, op dezelfde plek. In Tanzania woont een heel grote aardappeltandbaars op de Pinnacle van Kinasi Pass, de koraaltoren bij de ingang van de pas, bij Mafia Island. Je groet hem terwijl je om de rots heen zwemt, voordat je naar de wand drift, waarvan de grotten er nog meer verbergen. Bij Misali Island, voor de kust van Pemba, houden de aardappeltandbaarzen zich op onder de overhangen van de wand van Coral Mountain. In Egypte bezetten ze het zuidelijke plateau van Panorama Reef, samen met witgestippelde tandbaarzen.

Waarom voer je de aardappeltandbaars niet?

Waar er niet op hem gejaagd wordt, komt de aardappeltandbaars recht op duikers af, blijft hij op een meter afstand en kan hij ze de hele duik langs een wand volgen. De gidsen leren de individuele vissen op den duur herkennen. Waar er met de harpoen op hem gejaagd wordt, verdwijnt hij. Door zijn trage groei, late geslachtsrijpheid en binding aan een klein territorium is hij kwetsbaar voor de onderwaterjacht, ook al staat hij als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN. Op sommige plekken voeren duikers hem met de hand: dat is gevaarlijk voor onervaren duikers, en op onze spots geef je hem niets.