SS Thistlegorm

Hoe zonk de Thistlegorm in oktober 1941?

De Thistlegorm is een Brits vrachtschip van 126 m, in april 1940 in Sunderland te water gelaten voor de Albyn Line. Op zijn vierde reis, op 2 juni 1941 vertrokken uit Glasgow met materieel voor de Britse troepen in Egypte, voer het via Kaapstad om Afrika heen. Daarna wachtte het, voor anker in de zogeheten "Safe Anchorage F" bij Sha'ab Ali, op zijn beurt om door het Suezkanaal te varen, dat door een aanvaring was geblokkeerd.

In de nacht van 6 oktober 1941, om 1.30 uur, ontdekten twee Heinkel He 111-bommenwerpers uit Kreta het schip. Twee bommen vielen op ruim 4, de munitie ontplofte, het schip brak en zonk. Negen mannen kwamen om, vier zeelieden en vijf artilleristen; de overlevenden werden opgepikt door de kruiser HMS Carlisle, die ernaast voor anker lag.

Jacques-Yves Cousteau vond het wrak begin jaren 1950 terug dankzij lokale vissers. Hij haalde de scheepsbel, de kluis van de kapitein en een motorfiets boven, toonde het wrak in National Geographic van februari 1956 en filmde het voor Le Monde du silence. Daarna raakte de plek in de vergetelheid tot begin jaren 1990, toen Sharm el-Sheikh een duikbestemming werd.

Wat zie je op het wrak van de Thistlegorm?

Het wrak staat bijna rechtop op het zand, op 30 tot 32 m, met het hoofddek rond 18 m. Het voorschip is intact: in ruim 1 en 2 staan de BSA- en Norton-motorfietsen in rijen, de Bedford-vrachtwagens, de kisten met geweren, de rubberlaarzen, vliegtuigvleugels en vliegtuigmotoren. Rupsvoertuigjes en wagons zijn nog herkenbaar.

Achteraan heeft de explosie het schip opengereten: de achtersteven ligt gebroken en scheef ten opzichte van de romp, met het kanon nog omhoog gericht. De twee stoomlocomotieven, die op het dek werden vervoerd, zijn aan weerszijden van het wrak weggeslingerd en liggen op het zand. De schroef is wel op zijn plaats gebleven.

Rond het wrak draaien scholen barracuda's, vleermuisvissen en anthias; ook tonijnen, murenen, koraalduivels, steenvissen, krokodilvissen en schildpadden komen er.

Hoe verlopen de twee duiken op de Thistlegorm?

De eerste duik gaat rond de buitenkant, tussen 18 en 30 m: de brug, de kanonnen, de locomotieven op het zand, de schroef. De tweede gaat de ruimen in, tussen 25 en 30 m, voor duikers met een wrakduikopleiding en onder begeleiding van een gids: daar staan de motorfietsen, de vrachtwagens en de kisten met geweren. Fotografen komen er op een liveaboard drie of vier keer terug, voor het ochtendlicht op het dek en ruim 2 zonder andere duikers.

Waarom is de Thistlegorm beschermd als oorlogsgraf?

Hier kwamen negen mannen om. Het wrak is beschermd door de Egyptische wet op oudheden: je neemt niets mee naar boven, zelfs geen huls. De boten maken direct aan het wrak vast, bij gebrek aan duurzame meerboeien: de tweeëndertig boeien die eind 2007 werden gelegd, waren twee jaar later verdwenen. Elke vinslag in een ruim en elke keer dat je op een plaat steunt, slijt een schip dat al meer dan tachtig jaar roest.

The Thistlegorm Project, geleid door de universiteit van Nottingham met de universiteiten van Ain Shams en Alexandrië, maakte in 2017 de eerste volledige fotogrammetrische opmeting van het wrak: dat is de referentie om te meten wat het elk jaar verliest.