Glasvissen

Hoe herken je glasvissen?

De glasvissen die je op deze site tegenkomt, horen bij de familie Pempheridae, in het Engels sweepers, met twee geslachten. Hun lijf is zijdelings afgeplat en hoog, bijlvormig, met grote ogen, een korte rugvin en een lange aarsvin; ze meten 5 tot 30 centimeter, afhankelijk van de soort. De kleinste, de Parapriacanthus, worden niet groter dan 10 tot 12 centimeter. Bij jonge dieren is het lijf doorschijnend, vandaar de naam glasvis. De volwassen soort uit de westelijke Stille Oceaan, Parapriacanthus ransonneti, wordt koperkleurig, met een geelgroene kop die bijna licht geeft. In de Rode Zee is de kleine glasvis van de wrakken Parapriacanthus guentheri, een soort die alleen in die zee voorkomt en lang verward werd met zijn neef uit de Stille Oceaan. De pempheris, het andere geslacht, zijn groter en onopvallender van kleur.

Hoe leven glasvissen?

Glasvissen leven in het ondiepe water van riffen en rotskusten in de Indo-Pacific en het westen van de Atlantische Oceaan. Het zijn nachtvissen. Overdag zitten ze in dichte scholen op een beschutte plek: in grotten, onder overhangen, onder tafelkoralen of in wrakken. Als de nacht valt, verspreiden ze zich boven de bodem om zoöplankton te eten, vooral larven van kreeftachtigen en kleine wormen. Hun scholen voeden de jagers van het rif: in de Rode Zee jagen de kleine tandbaarzen van het geslacht Cephalopholis op ze, en bij de duikspots op deze site zie je koraalduivels en horsmakrelen op hun wolken afduiken.

Waar en wanneer zie je glasvissen?

Glasvissen zie je het hele jaar, en in de Rode Zee zijn ze het spectaculairst. Ze vullen de gangen en ruim 2 van de Thistlegorm. In de romp van de Dunraven vormen ze rond de ketels een wolk die opengaat en weer sluit als er duikers langskomen. Bij de Salem Express vullen hun wolken de ruimte onder de dekken en de open gangen, waar koraalduivels doorheen zwemmen. Bij Abu Nuhas vullen ze samen met de pempheris de machinekamer van de Giannis D. Buiten de wrakken puilt de schoorsteen van Erg Somaya, bij de Giftun-eilanden, ervan uit, zitten de grotten van Sha'ab Claudio en St John's Caves er vol mee, en ook de Canyon, de spleet naast de Blue Hole van Dahab die je vanaf de kant duikt. Op de Malediven trekken ze bij Fish Head in wolken door de holtes, tussen de haarsterren en het zwarte koraal, als de horsmakrelen naderen.

Waar komt het licht van glasvissen vandaan?

De Parapriacanthus zijn bioluminescent. Lichtorganen onder de buik verlichten hun silhouet van onderen en wissen het uit voor roofdieren die vanaf de bodem omhoogkijken. Het bijzondere zit in de herkomst van dat licht: het enzym dat het maakt, luciferase, komt niet van henzelf maar van hun voedsel, piepkleine lichtgevende kreeftachtigen, de mosselkreeftjes, die ze opeten en waarvan ze het eiwit bewaren. Dat heet een kleptoproteïne, een gestolen eiwit.