De kortvinmakreelhaai, of mako, is de snelste van allemaal: een metaalblauwe spoel van 2,50 tot 3,20 meter, die uitschieters haalt van 74 km/u en uit het water springt. Soms komt hij langs tijdens de haaienduiken op de Condorbank, op de Azoren, maar de visserij heeft hem gedecimeerd en de soort staat als bedreigd te boek.
Waar duik je om de kortvinmakreelhaai te zien?
AzorenHoe herken je een kortvinmakreelhaai?
De kortvinmakreelhaai, of mako, is spoelvormig: een lijf dat in het midden dik is en aan beide uiteinden taps toeloopt, een kegelvormige, spitse snuit, grote zwarte ogen en een bek waarin de lange, smalle en gladde tanden zelfs dicht zichtbaar blijven. De rug is diep metaalblauw, de flanken zilverig, de buik wit; bij jonge dieren is het puntje van de snuit zwart. De staart is halvemaanvormig en bijna symmetrisch, met aan elke kant van de staartwortel een duidelijke kiel, zoals bij de tonijnen waarop hij jaagt. Volwassen dieren meten 2,50 tot 3,20 meter en wegen 60 tot 140 kilo; de vrouwtjes, die groter zijn, worden langer dan 3,80 meter en zwaarder dan 550 kilo, en het record is een exemplaar van 600 kilo dat in 2013 voor de kust van Californië werd gevangen.
Hoe leeft de kortvinmakreelhaai?
De mako leeft in open zee, in gematigde en tropische wateren over de hele wereld, meestal van het oppervlak tot 150 meter, en hij komt zelden in water kouder dan 16 °C. Net als zijn neef de witte haai is hij endotherm: een netwerk van warmtewisselaars houdt zijn spieren 4 tot 5 °C warmer dan het water. Dat geeft hem uitschieters tot 74 km/u, de snelste van alle haaien, en sprongen van enkele meters uit het water. Hij jaagt op pijlinktvissen, makrelen, tonijnen en zwaardvissen, soms op haaien, dolfijnen of schildpadden. De vrouwtjes werpen om de drie jaar 4 tot 18 jongen van 70 centimeter, na vijftien tot achttien maanden draagtijd; mannetjes zijn volwassen rond acht jaar, vrouwtjes rond achttien, en de soort wordt zo'n dertig jaar oud.
Waar en wanneer zie je de kortvinmakreelhaai op de Azoren?
De mako zwemt in dezelfde wateren als de blauwe haai, en je komt hem tegen tijdens de haaiensessies op de Condorbank, op 17 kilometer van Faial. Van juli tot half oktober lokken de duikcentra van Horta en Madalena de haaien met een gesloten aaskist, en soms komt de mako tussen de blauwe haaien door het blauw, zeldzamer en sneller dan zij. Hij is ook gemeld in het blauw van de Princess Alice Bank. Je gaat niet dieper dan 10 meter, je blijft aan de lijn, en de gedragscode van de Azoren beperkt de groep tot acht duikers en een gids, zonder voeren of contact.
Is de kortvinmakreelhaai bedreigd?
De mako is gewild om zijn vlees en vinnen en wordt massaal gevangen door beugvissers op tonijn en zwaardvis, waardoor zijn populatie in het noorden van de Atlantische Oceaan is ingestort: de IUCN heeft hem in 2019 van kwetsbaar naar bedreigd verplaatst, en sinds datzelfde jaar staat hij in bijlage II van CITES, die de internationale handel reguleert. In de Middellandse Zee is hij bijna verdwenen. Door zijn trage groei en late geslachtsrijpheid, achttien jaar voor een vrouwtje, is elke hervatting van de visserij fataal: elke mako die je levend ziet op de Condorbank, is meer waard dan wat hij weegt.
Onze tip
Hij komt snel en gaat even snel weer weg: blijf aan de lijn, met je buddy, en probeer hem niet te volgen. Een mako is zenuwachtiger dan een blauwe haai: houd afstand, daag hem niet uit en houd je handen langs je lichaam. Alleen de gids beslist of de groep uit het water gaat als een dier blijft aandringen.