Zebrahaai

Hoe herken je een zebrahaai?

De zebrahaai, Stegostoma tigrinum, lang bekend als Stegostoma fasciatum, is een tapijthaai, de enige vertegenwoordiger van de familie Stegostomatidae. Volwassen dieren halen 2,50 meter. Het lijf is cilindrisch, de kop breed en wat afgeplat, de snuit kort en rond; de ogen zijn klein, met grote spuitgaten erachter. Over het lijf lopen vijf richels, een op de rug en twee aan elke kant, en de lage staartvin beslaat bijna de helft van de totale lengte. Het volwassen dier is licht van kleur en bedekt met donkere vlekken, vandaar de naam luipaardhaai; elk patroon is uniek en dient om het dier op een foto te herkennen. Het jong is bruin met lichte strepen, zonder richels: daaraan dankt de zebrahaai zijn naam. De overgang van het ene kleed naar het andere gebeurt tussen 50 en 90 centimeter, en de eerste natuuronderzoekers dachten dat het om twee soorten ging.

Hoe leeft de zebrahaai?

De zebrahaai leeft op riffen, puinvelden en zandbodems in de tropische Indo-Pacific, van de getijdenzone tot 62 meter. Hij is een nachtdier: overdag rust hij op de bodem, vaak steunend op zijn borstvinnen, met de kop omhoog in de stroming en de bek open om te ademen, het liefst in een geul waar het water doorstroomt. 's Nachts jaagt hij in de holtes van het rif op weekdieren, kreeftachtigen en kleine visjes; dankzij zijn soepelheid wurmt hij zich overal in. Hij is eierleggend: het vrouwtje hecht grote eikapsels met klevende draden aan structuren op de bodem, en in een aquarium komen de jongen na vier tot zes maanden uit, 20 tot 36 centimeter lang. Het grootste deel van het jaar leeft hij alleen, maar hij vormt seizoensgebonden groepen, met honderden volwassen dieren in het zuidoosten van Queensland, en er zijn verplaatsingen van 140 kilometer geregistreerd.

Waar en wanneer zie je de zebrahaai in Thailand?

De zebrahaai is de meest voorkomende haai op de Thaise duikspots, aan beide kanten van het schiereiland. In de Andamanse Zee vind je hem op het zand aan de voet van Richelieu Rock en Koh Tachai, van november tot april, als de parken open zijn; bij Shark Point en Phi Phi, voor de kust van Phuket; bij Hin Klai, voor de kust van Krabi. In de Golf van Thailand rust hij het hele jaar af en toe op de zandbodem van Chumphon Pinnacle, op 30 meter. Je ziet hem ook op de Malediven, in de Rode Zee en op het Groot Barrièrerif. Hij vlucht niet als je rustig van opzij komt, en hij laat zich enkele minuten bekijken voordat hij opstaat en met golvende bewegingen wegzwemt.

Is de zebrahaai bedreigd?

De zebrahaai staat als bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN. In bijna zijn hele verspreidingsgebied wordt hij gevangen met bodemsleepnetten, kieuwnetten en beuglijnen; het vlees wordt vers of gezouten verkocht, de vinnen gaan naar de soep, de lever naar de olie. Door zijn ondiepe leefgebied en de geringe uitwisseling tussen populaties is hij kwetsbaar voor plaatselijk uitsterven, en op de markten van Zuidoost-Azië is hij zeldzaam geworden. Hij is ongevaarlijk en traag, maar heeft duikers gebeten die aan zijn staart trokken of op hem probeerden te rijden: je raakt hem niet aan, je maakt hem niet wakker en je blijft uit zijn baan als hij vertrekt.