Bultkoppapegaaivis

Hoe herken je de bultkoppapegaaivis?

De bultkoppapegaaivis is de grootste papegaaivis en de enige soort in zijn geslacht: meestal 70 centimeter, tot 1,30 meter en 46 kilo, en de grootste genoemde exemplaren halen 1,50 meter en 75 kilo. Het profiel van de kop is verticaal, en de volwassen vis heeft op zijn voorhoofd een vlezige bult waaraan hij zijn naam dankt. De tandplaten liggen bloot, nauwelijks bedekt door de lippen. De volwassen vis is egaal donkergroen, zonder kleurverschil tussen mannetjes en vrouwtjes. De jonge vis is mat grijs met vijf verticale rijen witte stippen en wordt groen naarmate hij groeit.

Hoe leeft de bultkoppapegaaivis?

Hij leeft op de riffen van de Indo-Pacific, van de Rode Zee en Oost-Afrika tot Samoa en van het zuiden van Japan tot het Groot Barrièrerif, van de oppervlakte tot 40 meter. De jongen groeien op in lagunes, tussen vertakte koralen en zeegrasvelden. Hij graast algen en levend koraal, dat hij met zijn tandplaten breekt, soms door met zijn kop tegen het koraalblok te stoten. Elke volwassen vis eet per jaar meer dan vijf ton rifkalk, die hij als zand weer uitscheidt, en dat maakt hem een van de grote veroorzakers van riferosie. Hij leeft in groepen en trekt rond in kleine scholen, soms van meer dan 75 vissen, en slaapt 's nachts samen met zijn soortgenoten in grotten, onder overhangen en in wrakken. Hij groeit langzaam, wordt tot 40 jaar oud en plant zich laat voort. Hij paait in open water aan de rand van de buitenste rifwand, vlak voor nieuwe maan, op vaste verzamelplekken. De mannetjes voeren rituele gevechten, kop tegen kop.

Waar en wanneer zie je de bultkoppapegaaivis?

De vaste afspraak is het wrak van de USAT Liberty, bij Tulamben op Bali: de bultkoppapegaaivissen slapen in het wrak en komen er het hele jaar bij zonsopgang in een school uit. Elders zie je hem eerder in het voorbijgaan, in kleine groepen, ook het hele jaar: op het plateau van Blue Magic en Cape Kri in Raja Ampat, boven op het rif van de wanden van Lekuan bij Bunaken, en langs de wand van Chapel bij Apo Island, op de Filipijnen.

Is de bultkoppapegaaivis bedreigd?

De bultkoppapegaaivis staat als kwetsbaar op de Rode Lijst van de IUCN. Zijn formaat, zijn trage groei en zijn gewoonte om in groep te slapen maken hem een makkelijk doelwit: onderwaterjagers en netvissers vangen 's nachts hele scholen in hun slaap, en de kraamkamers van de jongen lijden onder vervuiling en houtkap, waardoor de lagunes dichtslibben. Amerikaans-Samoa verbiedt sinds 2001 onderwaterjacht met perslucht, Palau verbiedt de export, en de atollen Wake, Johnston en Palmyra beschermen hem in hun zeereservaten.