Tuimelaar

Hoe herken je de tuimelaar?

De tuimelaar is een massieve dolfijn, 2 tot 4 meter lang en 150 tot 650 kilo zwaar. Hij is grijs, zonder vlekken of banden: donkergrijs, bijna zwart, op de rug bij de rugvin, lichter op de flanken en bijna wit op de buik. Zijn snuit is kort en dik en duidelijk gescheiden van de meloen, het bolle voorhoofd dat hij voor echolocatie gebruikt, en de mondhoeken tekenen een glimlach. De hoge rugvin, naar achteren gebogen, staat midden op de rug. Op de Azoren, waar hij het water deelt met de gewone dolfijn en de Atlantische vlekdolfijn, volstaat de kleur om ze uit elkaar te houden: de gewone dolfijn draagt op zijn flank een zandloper in geelbruin en grijs, en de vlekdolfijn krijgt met de jaren steeds meer vlekken.

Hoe leeft de tuimelaar?

De tuimelaar leeft in alle gematigde, subtropische en tropische zeeën van de wereld en ontbreekt alleen in poolwater; er zijn kustpopulaties en populaties van de open zee. Hij leeft in groepen van sterk wisselende grootte, meestal van een paar tot een stuk of vijftien dieren, op open zee soms meer dan honderd, en die groepen vormen zich en vallen weer uiteen. Hij eet vissen, pijlinktvissen en garnalen, die hij met echolocatie opspoort. In groep drijven de dolfijnen de vissen samen tot een bal en zwemmen ze om beurten door de school. Het vrouwtje krijgt na twaalf maanden draagtijd één jong en zoogt het ongeveer anderhalf jaar. De tuimelaar wordt 40 tot 60 jaar oud, de vrouwtjes ouder dan de mannetjes.

Waar en wanneer zie je de tuimelaar?

De tuimelaar staat op acht van onze duikspots vermeld, en je ziet hem het vaakst vanaf de boot. Op de Azoren zwemt hij het hele jaar in het kanaal tussen Faial en Pico, dat voor hem en voor de onechte karetschildpad als Natura 2000-gebied is aangewezen: je kruist hem rond de eilandjes van Madalena en tussen Madalena en Baixa do Sul. Bij Santa Maria volgt hij soms de boot naar Ambrósio, van juni tot oktober, net als de gewone dolfijn en de Atlantische vlekdolfijn. Onder water jagen bij Castle Rock, in het park van Komodo, het hele jaar groepen bij de pinnacle, die over de duikers heen zwemmen. Bij Dirty Rock, bij het Cocoseiland, jagen ze rond de rots op scholen aasvis, soms tijdens de duik. In de Revillagigedo-eilanden, in Mexico, bezoeken ze de pinnacle van El Boiler en benaderen ze de duikers, zeldzamer bij Roca Partida, in het liveaboardseizoen van november tot juni. In Costa Rica begeleiden ze ook de boot naar Isla del Caño, samen met de vlekdolfijnen.

Is de tuimelaar bedreigd?

De tuimelaar staat in de beoordeling van 2019 als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN, en is opgenomen in bijlage II van CITES, die de internationale handel regelt. Toch wordt er in Japan en op de Faeröer nog op hem gejaagd, en wordt hij gevangen voor dolfinaria. Zijn nieuwsgierigheid heeft een paar beroemdheden opgeleverd: solitaire dieren zoals Fungie in Ierland of Tião in Brazilië zochten maanden- of zelfs jarenlang het gezelschap van zwemmers op, en sommige hebben er iemand verwond. Een wilde dolfijn voeren laat hem zijn wantrouwen verliezen en leert hem de mens aan voedsel te koppelen, waardoor hij zich blootstelt aan schroeven en vistuig: je kijkt naar hem, je geeft hem niets.