Gevlekte adelaarsrog

Hoe herken je een gevlekte adelaarsrog?

Aetobatus ocellatus is de gevlekte adelaarsrog van de Indo-Pacific: tot 2010 werd hij verward met de adelaarsrog van de Atlantische Oceaan, Aetobatus narinari, waarvan hij toen is afgesplitst. De schijf, ruitvormig met spitse punten, heeft gemiddeld 1,80 meter spanwijdte en kan 3 meter halen bij 200 kilo. De rug is donkergroen tot bijna zwart, bezaaid met witte stippen en oogvlekken; de buik is wit. De kop steekt uit de schijf en eindigt in een spitse snuit, een beetje als een eendensnavel, waarmee hij het zand omwoelt. De staart, dun als een zweep, is bijna drie keer zo lang als de schijf breed is en draagt aan de basis twee tot zes giftige stekels: het hele dier, staart inbegrepen, kan langer zijn dan 8 meter. Hij zwemt met vleugelslagen, zoals de manta, maar zijn silhouet is slanker en zijn gevlekte rug verraadt hem meteen.

Hoe leeft de gevlekte adelaarsrog?

Hij leeft in tropische kustwateren, van de Rode Zee en Oost-Afrika tot Hawaï en Polynesië, tussen 1 en 100 meter, meestal rond 20 tot 25 meter. Hij eet op de bodem: heremietkreeften, wulken, oesters, tapijtschelpen en grote weekdieren, kreeftachtigen en octopussen, die hij uit het zand opgraaft en kraakt met zijn tot platen vergroeide tanden. Je ziet hem alleen, met z'n tweeën of in kleine groepjes, soms in grotere scholen in de passen. Hij is eierlevendbarend: na een draagtijd van meer dan een jaar werpt het vrouwtje tot tien jongen, meestal hooguit vier. Hij wordt pas geslachtsrijp bij ongeveer 1,55 meter spanwijdte, waardoor de soort zich maar langzaam herstelt.

Waar en wanneer zie je de gevlekte adelaarsrog op de Malediven?

Op de Malediven zie je hem het hele jaar op de thila's en in de passen waar de stroming doorheen jaagt, daar waar hij komt eten en zich laat poetsen: Kandooma Thila in het Zuid-Malé-atol, Fish Head en Kuda Rah Thila in het Ari-atol, Rasdhoo Madivaru, Banana Reef. Meestal komt hij langs aan de rand van de wand of in het blauw, een paar meter van het rif, en hij buigt af zodra een duiker op hem afzwemt. De goede aanpak is die van alle stromingsduiken: zet je vast aan de rand van het plateau, blijf roerloos en kijk naar het blauw.

Is de gevlekte adelaarsrog bedreigd?

De gevlekte adelaarsrog staat sinds de beoordeling van 2023 als bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN: in de hele Indo-Pacific wordt hij bevist om zijn vlees en belandt hij als bijvangst in netten en sleepnetten, terwijl hij zich maar langzaam voortplant. Op de Malediven, waar manta's en haaien beschermd zijn, bezoekt hij beschermde duikspots die tot de best bewaakte van het land horen. Je zwemt hem niet achterna, je raakt hem niet aan en je blijft uit de buurt van de staart.