Stierhaai

Hoe herken je een stierhaai?

De stierhaai, ook Zambezihaai genoemd, dankt zijn naam aan zijn massieve, zware en krachtige bouw en aan zijn korte, platte snuit. De rug is grijs of olijfbruin, de vinpunten zijn iets donkerder, de buik is witachtig; de ogen zijn klein, de eerste rugvin hoog en breed. Volwassen dieren meten meestal 2 tot 2,50 meter; de maximale lengte is 3,40 meter bij 220 kilo, en er zijn exemplaren van 4 meter gemeld. De boventanden zijn breed, driehoekig en gekarteld, de ondertanden smal en spits, en de kaak oefent een kracht uit van ongeveer 6.000 newton, een van de krachtigste beten die bij haaien gemeten zijn. Bij Playa del Carmen dragen de vrouwtjes vaak paringslittekens op de flanken, en aan die tekens herkennen de gidsen ze van jaar tot jaar.

Hoe leeft de stierhaai?

Het is een kusthaai van tropische en subtropische zeeën, van de Atlantische Oceaan tot de Indo-Pacific, zeldzaam in de Rode Zee; in de Stille Oceaan vind je hem van Baja California tot Ecuador. Hij houdt van ondiep water, meestal minder dan 30 meter, van estuaria, lagunes en troebele riviermondingen, en vanaf zijn geboorte kan hij zowel in zoet als in zout water leven: hij zwemt bijna 3.000 kilometer de Mississippi op, de Amazone tot in Peru, de Zambezi over meer dan 1.000 kilometer, en in het Nicaraguameer leeft een populatie. Hij is levendbarend: na tien tot elf maanden draagtijd werpt het vrouwtje een tot dertien jongen van 56 tot 81 centimeter, in lagunes en riviermondingen die als kraamkamer dienen. In de Golf van Mexico vindt de paring in de zomer plaats en worden de jongen van april tot juni geboren. Vrouwtjes zijn geslachtsrijp bij ongeveer 1,80 tot 2,30 meter, mannetjes bij ongeveer 1,60 tot 2,25 meter; de soort wordt meer dan 25 jaar oud.

Waar en wanneer zie je de stierhaai in Mexico?

De zekerste afspraak is Playa del Carmen, aan de Caribische kust: van november tot maart, met een piek van december tot februari, keren vrouwtjes van 2 tot 3 meter, deels drachtig, terug naar het zand voor het strand, op 18 tot 25 meter. De duikcentra organiseren er statische duiken, met of zonder aas, waarbij je drie kwartier op je knieën op de bodem zit terwijl de haaien rondcirkelen. Dezelfde dieren komen elk jaar terug en een wetenschappelijk programma volgt ze. In de Zee van Cortez zwemmen stierhaaien rond het wrak El Vencedor, een tonijnboot die op 15 meter is gezonken in het park van Cabo Pulmo, en de duikcentra van het dorp melden ze een groot deel van het jaar. Elders kom je hem toevallig tegen bij kustriffen en riviermondingen.

Is de stierhaai gevaarlijk?

Samen met de witte haai en de tijgerhaai is de stierhaai een van de drie soorten die het vaakst betrokken zijn bij ongelukken met zwemmers, in troebel en ondiep water, waar hij jaagt. Tijdens een duik, in helder water, tegenover een roerloze duiker, verloopt de ontmoeting rustig; het gedrag bepaalt het risico, vandaar de strikte regels van de duikcentra. De soort wordt bevist om zijn vlees, huid en lever en belandt in kustnetten. In drie generaties is hij een derde tot de helft van zijn aantallen kwijtgeraakt, en de IUCN classificeert hem sinds 2021 als kwetsbaar. De kraamkamers langs de kust, in estuaria vlak bij steden, lopen het meeste gevaar.