Napoleonvis

Hoe herken je de napoleonvis?

De napoleonvis, of reuzenlipvis, is de grootste van de lipvissen en een van de grootste beenvissen van de koraalriffen: tot 2,30 meter en bijna 200 kilo, al meet hij gemiddeld 60 centimeter. Het lijf is massief en zijdelings afgeplat. Het volwassen mannetje heeft een opvallende bult op het voorhoofd, die aan de steek van de keizer doet denken en hem zijn naam gaf. De bek is groot, vlezig en uitstulpbaar, de ogen zijn klein en bol. De volwassen vis is olijfgroen, met veel zwarte verticale streepjes op de flanken en een netwerk van geelachtige marmering op de kop. De bolle staartvin heeft een witte rand. Hij zwemt vooral met zijn borstvinnen, langzaam en wat onhandig.

Hoe leeft de napoleonvis?

De napoleonvis leeft op de koraalriffen van de Rode Zee en de Indo-Pacific, vaak langs steile wanden en op plateaus in de stroming, waar de grote exemplaren hun territorium hebben. Hij graast ongewervelde dieren van het rif af, zoals weekdieren, kreeftachtigen en zee-egels, en hij is een van de weinige vissen die de doornenkroon eten, de zeester die koraal verslindt. De jongen en de jonge vrouwtjes zijn bruin tot groenachtig, met twee zwarte streepjes achter het oog. De grootste exemplaren worden mannetjes.

Waar en wanneer zie je de napoleonvis?

In de Rode Zee hebben meerdere riffen hun vaste napoleonvissen, die je het hele jaar ziet. Bij Ras Mohammed leven ze op het zadel tussen Shark en Yolanda Reef en komen ze tot aan je masker. Het noordelijke plateau van Panorama Reef wordt bewaakt door een grote vaste bewoner, die de duikgroepen komt bekijken. Bij de Brothers leeft een familie rond de wrakken van Big Brother. Bij St. John's wonen vaste bewoners rond de pinnacles en koraaleilandjes. Elders in de Rode Zee kom je hem toevallig tegen langs de wanden, vaak alleen. Soms volgt een horsmakreel hem om van zijn jacht te profiteren.

Ook op de Malediven laten vaste bewoners zich het hele jaar zien. Bij Fish Head zijn een of twee grote napoleonvissen nieuwsgierig naar duikers. In Tanzania, bij Fundu Gap voor Pemba, zwemmen bij bijna elke duik grote napoleonvissen langs de wanden. In Indonesië, bij Cape Kri in Raja Ampat, komen het hele jaar meerdere volwassen exemplaren tijdens de drift dicht langs de duikers. Bij Magic Mountain, bij Misool, volgen grote volwassen vissen de jagende horsmakrelen in ondiep water, vooral van oktober tot april.

In de Stille Oceaan kun je hem het hele jaar tegenkomen in de passen van Rangiroa en Fakarava, in Frans-Polynesië. Hij leeft ook in de pas van Boulari, in Nieuw-Caledonië. Wil je hem zeker zien, kies dan de Rode Zee, de Malediven of Indonesië.

Is de napoleonvis bedreigd?

De napoleonvis groeit langzaam, plant zich laat voort en is levend erg gewild bij restaurants in Azië. Hij staat te boek als met uitsterven bedreigd en is opgenomen in Bijlage II van CITES, die de handel erin regelt. In Egypte is hij beschermd en hebben de vaste bewoners van Ras Mohammed zijn faam gemaakt, maar jaren van voeren vanaf de boten hebben sommige exemplaren zo tam gemaakt dat ze ervan afhankelijk werden. Geef ze niets en geniet van hun nieuwsgierigheid zonder die uit te lokken.