Tubbataha Reef

Wat is Tubbataha Reef, midden in de Sulu-zee?

Tubbataha komt uit het Sama-Bajau, van tubba en taha, een lang rif dat bij laagwater droogvalt; de vissers van Cagayancillo, de gemeente waar het park bij hoort, 130 km naar het noordoosten, noemen het Gusong. Het park omvat twee echte atollen, het Noord- en het Zuidatol, zo'n vijftien kilometer van elkaar, en het rifeilandje Jessie Beazley, 20 km verder naar het noorden, op de Cagayan Ridge, een uitgedoofde vulkanische boog uit het Mioceen: franjeriffen groeiden rond eilanden die wegzakten, zoals Darwin het beschreef, en schommelingen van de zeespiegel sneden de hellingen in trappen. Rondom is de open zee gemiddeld 750 m diep. Elk atol draagt een koraaleilandje zonder zoet water, dus onbewoond; de wand van het Zuidatol loopt over 12 km. Het station van de parkwachters, in 2000 gebouwd op het zuidoostelijke eilandje van het Noordatol, is het enige gebouw in het park: tien tot twaalf mannen van de marine, de kustwacht, Cagayancillo en het parkbureau wisselen elkaar er om de twee maanden af.

Hoe ging Tubbataha van dynamietvisserij naar werelderfgoed?

In de jaren 1980 wordt er op de riffen met dynamiet en cyanide gevist. Op 11 augustus 1988 maakt proclamatie 306 van Corazon Aquino er het eerste nationale zeepark van de Filipijnen van, op 332 vierkante kilometer. UNESCO zet het in december 1993 op de Werelderfgoedlijst, Ramsar in 1999; op 23 augustus 2006 brengt proclamatie 1126 het park op 970 vierkante kilometer door Jessie Beazley toe te voegen, en maakt het er een natuurpark van, een uitbreiding die UNESCO in 2009 erkent. In 2015 werd het een ASEAN Heritage Park, sinds 25 juli 2017 is het een bijzonder kwetsbaar zeegebied van de IMO, en het rif staat op de achterkant van het biljet van 1.000 peso uit de serie van 2010. Angelique Songco, door iedereen Mama Ranger genoemd, leidt het park sinds 2001; de parkwachters arresteerden nog illegale vissers in 2012, 2015, 2017, 2021 en 2023.

Schepen hebben meer schade aangericht dan vissers. De Rainbow Warrior van Greenpeace loopt op 31 oktober 2005 aan de grond en beschadigt zo'n honderd vierkante meter koraal. Op 17 januari 2013 loopt de USS Guardian, een Amerikaanse mijnenveger, vast op het Zuidatol; het schip moet ter plekke in stukken worden gezaagd, het laatste deel vertrekt op 30 maart, en 2.345 vierkante meter rif is verwoest: de Verenigde Staten betalen op 20 januari 2015 87 miljoen peso. In 2020 trof koraalverbleking tot 20 procent van het harde koraal, en plastic uit Maleisië, Indonesië en Vietnam spoelt aan op de eilandjes.

Hoe ziet een week duiken op Tubbataha eruit, spot per spot?

Een typische duik begint als drift langs een muur met gorgonen en zachte koralen, met grijze rifhaaien, horsmakrelen en tonijnen in het blauw, gaat dan omhoog naar de harde koralen, de anthias, de wimpelvissen en de trekkervissen, en eindigt met de veiligheidsstop op het rifplateau, tussen grote koraalblokken, scholen horsmakrelen en barracuda's, witpunthaaien en schildpadden. Op het Noordatol is Amos Rock de wand met de grote gorgonen, snappers, tandbaarzen, napoleonvissen en haaien; Washing Machine de snelle drift met heftige, wisselende stromingen; Shark Airport het plateau waar de haaien bij een poetsstation op de bodem gaan liggen; Seafan Alley de muur van de gorgonen en hun dwergzeepaardjes; het Malayan Wreck een wrak in 2 tot 4 m water, rijk aan macro, voor een wand van 60 m waar manta's langskomen. Op het Zuidatol zet Black Rock scholen Moorse afgoden en anemonen op een rij, duik je het Delsan Wreck om de wand, omdat het wrak zelf te hoog ligt, en krijgt Staghorn Point horsmakrelen, barracuda's en op sommige dagen walvishaaien. Jessie Beazley, 1,5 km breed, doe je in twee duiken, met hamerhaaien en rifhaaien. Nachtduiken zijn er niet: de muren en de stroming laten dat niet toe.