Witpuntrifhaai

Hoe herken je de witpuntrifhaai?

De witpuntrifhaai is een kleine, slanke haai: maar weinig dieren worden langer dan 1,60 meter, en het bekende maximum is 2,10 meter bij 18 kilo. De rug is grijs tot bruin, soms bezaaid met kleine donkere vlekjes, de buik wit. De punt van de eerste rugvin en die van de bovenste staartlob zijn helder wit, en daaraan herken je hem van ver. De kop is kort, breed en plat, de snuit afgerond, met voor elk neusgat een grote huidplooi die tot een buisje is opgerold, en kleine ovale ogen. De tanden zijn klein, met een smalle punt tussen twee kortere punten, in 42 tot 50 rijen in de bovenkaak. Dankzij zijn soepele lijf glipt hij door de spleten in het koraal zonder zich te bezeren. Je verwart hem niet met de oceanische witpunthaai, een grote haai van de open zee met lange, afgeronde vinnen met witte randen.

Hoe leeft de witpuntrifhaai?

Hij is de haai van de koraalriffen bij uitstek, van de Rode Zee en Oost-Afrika tot heel Zuidoost-Azië, het noorden van Australië en de atollen van de Stille Oceaan tot Hawaï, en in de oostelijke Stille Oceaan van Costa Rica tot de Galápagos. Hij leeft bijna uitsluitend op het rif, meestal tussen 8 en 40 meter. Overdag rust hij in een grot of onder een overhang, alleen of met meerdere, op het zand: hij hoeft niet te zwemmen om te ademen, want hij pompt het water langs zijn kieuwen. 's Nachts jaagt hij, vaak in groep, en doorzoekt hij de gaten van het rif op beenvissen, octopussen, langoesten en krabben; hij kan zes weken zonder eten. Hij is honkvast: de meeste gevolgde dieren komen in een jaar niet verder dan drie kilometer van hun plek, en dezelfde haai kan maanden, zelfs jaren in dezelfde grot wonen. De soort is levendbarend: na 10 tot 13 maanden draagtijd krijgt het vrouwtje 1 tot 6 jongen, meestal twee of drie, van 52 tot 60 centimeter. Hij is geslachtsrijp bij ongeveer 1,10 meter en 8 of 9 jaar, en kan ouder worden dan 25 jaar.

Waar en wanneer zie je de witpuntrifhaai?

Het is een van de makkelijkst te vinden haaien op onze duikspots, en altijd op dezelfde manier: overdag onder een overhang, 's nachts op jacht. Op de Malediven is hij er het hele jaar, rustend op het zand en onder de overhangen van Kuda Rah Thila, aan de voet van Fish Head en op de buitenwand van het Zuid-Ari-atol, en samen met grijze rifhaaien in de stroming van Kandooma Thila; bij Maaya Thila jagen 's nachts 20 tot 30 dieren op het plateau. In Thailand is hij van oktober tot mei het hoogtepunt van Elephant Head Rock, tussen de rotsblokken en kloven. Bij Komodo is hij op Castle Rock bijna bij elke duik gegarandeerd, op de diepe flanken. Op de Filipijnen vind je hem slapend in de grotten van Gato Island, bij Monad Shoal, op de diepe delen van de wand van Pescador Island en bij Apo Island, op Mamsa Point en Rock Point. In de Rode Zee laat hij zich minder zien: soms aan de rand van het noordelijke plateau van Panorama Reef, onder de overhangen van de gota's van St. John's, en als een van de acht haaiensoorten die bij Daedalus zijn waargenomen. In Tanzania zie je hem bij het Mnemba-atol op de diepe delen van het rif. In de oostelijke Stille Oceaan is hij talrijk: met tientallen bij Manuelita, op het Cocoseiland, overdag in rust en 's nachts op jacht, tussen de rotsblokken van Dirty Rock en Bajo Alcyone, met een tiental in de Cueva del Tiburón van Isla del Caño, op 14 meter, en het hele jaar onder de overhangen van de Islas Catalinas. Bij Roca Partida slapen de haaien van november tot juni met tientallen opeengepakt in de nissen van de oostkant, en van november tot mei patrouilleren ze samen met galapagoshaaien rond de pinnacle van El Boiler.

Is de witpuntrifhaai bedreigd?

De witpuntrifhaai staat sinds 2020 als kwetsbaar op de Rode Lijst van de IUCN: zijn populaties gaan achteruit onder een groeiende visserijdruk die bijna nergens gereguleerd is, en hij wordt vaak alleen voor zijn vinnen gedood, waarna het lichaam terug in zee gaat. Tegenover duikers is hij onbevreesd en nieuwsgierig, maar zelden agressief: de paar bekende beten troffen vooral speervissers van wie hij de vangst probeerde te stelen, of kwamen van haaien die werden aangeraakt of in hun grot in het nauw gedreven. Bekijk hem dus van opzij en op afstand, zonder zijn uitgang af te snijden en zonder hem aan te raken, en laat voeren achterwege: dat leert hem om naar handen toe te komen.